Đồng hành cùng con

Mẹ có bao giờ lo lắng khi thấy con mình dành quá nhiều thời gian để theo dõi một YouTuber, một streamer hay một nhóm nhạc, và tự hỏi: "Liệu con có đang đánh mất chính mình để chạy theo những hình mẫu xa vời?". Nỗi lo của những người làm cha mẹ là hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng nếu chúng ta chịu khó lùi lại một bước, tháo lăng kính của sự lo âu xuống và nhìn qua lăng kính của tâm lý học, chúng ta sẽ thấy một bức tranh hoàn toàn tươi sáng hơn về sự phát triển bản ngã của con. Chức Nă

Có khi nào bạn thấy con mình khóc sưng cả mắt vì nhóm nhạc yêu thích tan rã, hay ủ rũ cả ngày vì một nhà sáng tạo nội dung trên mạng gặp chuyện buồn? Phản xạ quen thuộc của người lớn chúng ta thường là gạt phắt đi: "Thật vớ vẩn! Người ta có biết con là ai đâu mà con phải khóc?", "Khóc lóc vì một người dưng, tốn thời gian!". Chúng ta dùng lăng kính thực tế của người lớn để đập vỡ thế giới tinh thần của con, với mong muốn "kéo con về thực tại". Nhưng sự thật là, chúng ta đang v

Có bao giờ bạn nhận ra rằng, chỉ cần con đi học về với một khuôn mặt sầm sì, bực dọc và đóng sập cửa phòng lại, thì cả buổi tối hôm đó của bạn cũng trở nên tồi tệ? Bầu không khí trong nhà chùng xuống. Bạn cảm thấy bồn chồn, lo âu, rồi bỗng nhiên dễ dàng cáu gắt với chồng hoặc những đứa con khác. Chúng ta thường lầm tưởng rằng, vì quá yêu con nên ta mới "đau cùng nỗi đau của con, buồn cùng nỗi buồn của con". Nhưng khoa học tâm lý lại mang đến một lăng kính hoàn toàn khác: Đó k

Bản năng của một người làm mẹ luôn thôi thúc chúng ta phải dang tay bảo vệ con khỏi mọi giông bão. Thấy con trầy trật ôn thi, khóc lóc vì điểm kém hay kiệt sức trước những kỳ vọng, chúng ta thường ước gì mình có thể gánh vác thay con, hoặc tìm cách dọn sạch mọi chướng ngại vật trên đường để con bước đi êm ái nhất. Nhưng mẹ ơi, nếu chúng ta mãi làm một chiếc "xe ủi tuyết" dọn đường, con sẽ lấy đâu ra sức mạnh để tự mình vượt qua những trận bão tuyết của cuộc đời sau này? Tư Du

Khi thấy con vã mồ hôi, tim đập nhanh và hoảng loạn trước một kỳ thi hay một dự án sắp đến hạn, phản xạ đầu tiên của tình mẫu tử là xoa dịu. Chúng ta vội vã khuyên con: "Bình tĩnh lại đi con!", "Đừng áp lực quá, cứ thi bình thường thôi!", "Căng thẳng quá thì đi ngủ đi, mai làm tiếp". Chúng ta tin rằng những lời nói ấy sẽ giúp con nhẹ nhõm. Nhưng thực tế, con lại càng trở nên bực dọc và bế tắc hơn. Vì sao việc bảo một người đang lo âu hãy "bình tĩnh lại" lại hiếm khi mang lại

Trong nỗ lực trở thành những bậc cha mẹ thấu tâm lý, chúng ta được khuyên rằng: "Hãy khen ngợi sự cố gắng, đừng khen kết quả". Thế là, mỗi khi con mang về một điểm số tồi tệ sau nhiều ngày thức khuya học bài, hay khi con thất bại trong một cuộc thi, chúng ta vội vã ôm con và nói: "Không sao đâu, con đã cố gắng hết sức rồi, thế là tốt!". Chúng ta nghĩ rằng câu nói ấy sẽ bảo vệ con khỏi sự tự ti. Nhưng khoa học tâm lý lại cảnh báo một sự thật giật mình: Chúng ta đang vô tình ti

Là cha mẹ, chúng ta thường mang một nỗi xót xa vô hình khi nhìn thấy con mình vấp ngã. Thấy con vò đầu bứt tai trước một bài toán khó, hay bực dọc ném tờ giấy nháp đi vì vẽ hỏng, phản xạ bản năng của chúng ta là lao vào giúp đỡ hoặc đưa ra giải pháp ngay lập tức: "Để mẹ làm cho nhanh!". Nhưng đôi khi, tình yêu thương vội vã ấy lại vô tình tước đi của con một cơ hội quý giá nhất để trưởng thành. Tư Duy Phát Triển: Khi Bộ Não Là Một Khối Cơ Bắp Tiến sĩ Carol Dweck, nhà tâm lý h

"Dạo này mập ra rồi đấy nhé, ăn ít thôi!", "Sắp thành cái sào rồi con ơi, cố mà ăn vào!", "Mụn nổi đầy mặt thế kia, không biết giữ gìn gì cả!"... Bạn có thấy những câu nói này quen thuộc không? Chúng thường xuyên xuất hiện trong các mâm cơm gia đình, dưới lốt những lời trêu đùa hay sự quan tâm vô hại. Nhưng đối với một đứa trẻ tuổi teen đang chông chênh đi tìm bản ngã, những lời bình phẩm ấy lại chính là những viên đá tảng đè nặng lên sự tự tôn nhỏ bé của con. Khi sự tự ti vư

Có một khoảnh khắc vô cùng bối rối và đau lòng mà nhiều bà mẹ có con tuổi teen từng trải qua: Bạn nhìn đứa con của mình, thấy con thật lành lặn, đáng yêu và buông lời khen ngợi: "Mẹ thấy con đẹp mà, có sao đâu!". Nhưng thay vì vui vẻ đón nhận, con lại suy sụp, thậm chí gào lên đầy phẫn nộ: "Mẹ dối trá! Mẹ nói thế chỉ để an ủi con thôi, mẹ không hiểu con gì cả!". Bạn đứng sững lại, cảm thấy bất lực. Tại sao lời yêu thương chân thành của mẹ lại bị từ chối phũ phàng đến vậy? Tại

Bạn có bao giờ cảm thấy bất lực khi gọi con dậy dọn dẹp phòng ốc hay ngồi vào bàn học, và đáp lại là một dáng vẻ lờ đờ, uể oải, than vãn không ngừng? Chúng ta thường dễ dàng buông một tiếng thở dài và dán cho con cái nhãn: "Sao mà lười biếng thế!". Nhưng trước khi để sự bực dọc xâm chiếm, chúng ta hãy thử nhìn sâu vào bên trong não bộ của con. Nguyên nhân thực sự không nằm ở sự lười biếng hay tính cách tồi tệ, mà nằm ở một "bình nhiên liệu" đang cạn kiệt. Lầm Tưởng Về "Hormon

Có một kịch bản vô cùng quen thuộc thường xuyên lặp lại trong các gia đình có con tuổi teen: Trẻ bùng nổ, la hét hoặc cáu gắt vì một chuyện không như ý. Phản xạ ngay lập tức của cha mẹ là cố gắng dùng quyền uy để dập tắt cơn giận đó bằng những câu mệnh lệnh: "Bình tĩnh lại ngay!", "Có chuyện gì mà phải làm ầm ĩ lên thế?", "Nín đi, không được hỗn!". Nhưng kết quả thì sao? Cơn giận của con không những không thuyên giảm mà còn bùng lên dữ dội hơn, hoặc con sẽ đóng sập cửa phòng

Có khi nào con đi học về, khuôn mặt sầm sì, quăng chiếc balo xuống ghế và đóng sập cửa phòng lại? Khi bạn gặng hỏi, con nức nở kể rằng mình vừa bị nhóm bạn thân tẩy chay, hay bị ai đó chế giễu trên mạng xã hội. Phản xạ của những người lớn từng trải qua bao giông bão cuộc đời thường là xem nhẹ vấn đề: "Ôi dào, bạn bè giận dỗi nhau vài hôm lại thân ấy mà. Đừng buồn nữa, tập trung vào việc học đi con!". Chúng ta nghĩ rằng cách nói đó sẽ giúp con mạnh mẽ lên. Nhưng thực chất, chú

Có một khoảnh khắc nào đó, khi đối diện với cái nhíu mày hay lời cãi lại nảy lửa của đứa con tuổi teen, trái tim người làm mẹ bỗng thắt lại. Chúng ta ngơ ngác tự hỏi: "Đứa trẻ ngoan ngoãn, lúc nào cũng ríu rít nghe lời mẹ ngày xưa đâu mất rồi?". Chúng ta hoang mang, sợ hãi rằng mình đang đánh mất con, hoặc mình đã làm sai điều gì đó trong cách giáo dục. Nhưng bạn biết không, sự "nổi loạn" mà bạn đang chứng kiến ấy, đôi khi lại là một dấu hiệu tuyệt đẹp của sự trưởng thành. Đó

Có những ngày, chỉ một lời nhắc nhở nhỏ của mẹ cũng đủ châm ngòi cho một cuộc cãi vã nảy lửa. Con lớn tiếng, gắt gỏng, đóng sập cửa phòng hoặc buông ra những lời sắc nhọn như dao găm. Đứng trước sự "xù lông" ấy, phản xạ tự nhiên của chúng ta thường là tức giận và tự ái. Chúng ta cảm thấy sự hy sinh của mình bị chà đạp. Nhưng nếu tĩnh lặng lại và lùi đi một bước, bạn sẽ nhận ra: Sự phản ứng thái quá của con ngày hôm nay hiếm khi bắt nguồn từ câu chuyện của hiện tại. Đó thường

Giữa nhịp sống đầy áp lực, cha mẹ thường mang nặng một tâm lý thực dụng đầy lo âu: Chúng ta khao khát con dùng thời gian cho những việc "có ích" cho tương lai. Đó có thể là giải một đề toán khó, luyện thi một chứng chỉ tiếng Anh, hay tham gia một khóa học kỹ năng. Khi thấy con mải mê hàng giờ với việc gấp những mảnh giấy origami, hì hục sửa một chiếc ván trượt cũ, hay ngồi thẩn thơ viết vài dòng thơ không đầu không cuối, phản xạ tự nhiên của chúng ta là sốt ruột: "Làm mấy cái

Trong thế giới của những đứa trẻ tuổi teen, có vô vàn những áp lực vô hình bủa vây mỗi ngày: Điểm số, sự kỳ vọng của thầy cô, những rắc rối tuổi dậy thì, và cả nhu cầu phải chứng tỏ bản thân với bạn bè. Giữa những giông bão ồn ào ấy, đôi khi ta bắt gặp con nhốt mình trong phòng, say sưa hàng giờ liền với một sở thích nào đó. Nhiều cha mẹ nhìn cảnh tượng ấy bằng con mắt lo lắng và cằn nhằn: "Lại cắm mặt vào đam mê vô bổ rồi, bài tập thì không lo làm!". Nhưng nếu bạn biết điều

Có một niềm tin xưa cũ vẫn thường được truyền tai nhau trong cách nuôi dạy con: Để con tự lập, chúng ta phải đẩy con ra xa. Rằng nếu cha mẹ cứ mãi bao bọc, đáp ứng những nhu cầu cảm xúc của con, thì con sẽ mãi là một đứa trẻ yếu đuối, ỷ lại và không bao giờ biết tự đứng trên đôi chân của mình. Vì niềm tin ấy, không ít lần chúng ta đã cắn răng từ chối một cái ôm, gạt đi một lời nhờ vả của con với câu nói quen thuộc: "Lớn rồi, việc của mình thì tự đi mà làm!". Chúng ta nghĩ rằn

Có một nỗi buồn man mác thường gõ cửa trái tim các bậc cha mẹ khi con bước vào tuổi dậy thì: Đó là cảm giác mình không còn là "số một" trong thế giới của con nữa. Con có thể dành hàng giờ đồng hồ để tâm sự với bạn bè, nhưng lại tiếc vài phút ngắn ngủi để trả lời một câu hỏi của mẹ. Đôi khi, con còn sẵn sàng xù lông, tổn thương mẹ chỉ để bênh vực một người bạn cùng lớp. Phản xạ tự nhiên của chúng ta là tủi thân, sau đó là tức giận và cấm đoán: "Tại sao con lại chơi với những đ

Có một khoảnh khắc nào đó trong hành trình làm cha mẹ, chúng ta chợt nhận ra đứa trẻ từng ríu rít kể cho mình nghe mọi chuyện trên đời, nay bắt đầu biết trả lời bằng những câu ngắn ngủn: "Bình thường ạ", "Không có gì đâu mẹ". Rồi những cánh cửa phòng bắt đầu đóng lại thường xuyên hơn, và những cuốn nhật ký được giấu kỹ hơn. Cảm giác đầu tiên dội vào lòng chúng ta thường là sự chạnh lòng, xen lẫn nỗi lo âu. Chúng ta tự hỏi: "Con đang giấu mình chuyện gì? Có phải con đang làm đ

Chắc hẳn đã không ít lần bạn mở cửa bước vào phòng con và lập tức cảm thấy một cơn bốc hỏa chạy dọc sống lưng. Quần áo vắt vẻo trên thành ghế, sách vở nằm lẫn lộn với tai nghe, và chiếc giường thì như một bãi chiến trường chưa được dọn dẹp. Phản xạ lập trình sẵn của mọi bà mẹ là cất tiếng cằn nhằn: "Trời ơi, phòng ốc thế này mà con cũng ở được sao? Dọn ngay đi!". Và đáp lại thường là tiếng thở dài đầy bực dọc của con: "Mẹ cứ để đấy cho con, con tự biết mà!". Những cuộc cãi vã