Giá trị sống – La bàn định hướng cho cha mẹ & con

Khi thành tích chưa chắc là “ánh sáng”

Một người mẹ từng kể với Susan: “Mình lo cho con đủ điều – học giỏi, thi tốt, có bạn bè tốt… Nhưng càng lo thì càng thấy mệt. Rồi có hôm con hỏi: ‘Mẹ ơi, điều quan trọng nhất trong cuộc đời mẹ là gì?’. Mình lặng đi, không biết trả lời thế nào. Mình muốn con hạnh phúc, nhưng thật ra chính mình cũng chưa từng rõ ràng về cái gọi là hạnh phúc dựa trên điều gì.”

Có lẽ nhiều cha mẹ cũng từng như vậy. Chúng ta thường quan tâm đến thành tích, kỹ năng, sự tự tin của con… nhưng lại hiếm khi dừng lại để hỏi: Điều gì thật sự quan trọng – điều mà mình muốn con mang theo suốt cả đời, chứ không chỉ là một thành tích thoáng qua?

Giá trị sống là gì?

Giá trị sống chính là những điều ta coi trọng và muốn hướng đến trong cuộc đời. Nó giống như “cái trục bên trong” giúp mình giữ vững trước sóng gió bên ngoài.

Điểm quan trọng là:

• Giá trị khác với mục tiêu. Giá trị là hướng đi, mục tiêu chỉ là cột mốc.

• Ví dụ: Giá trị là yêu thương, chính trực, học hỏi. Mục tiêu là “đậu vào trường X, giành học bổng Y”.

Nếu mục tiêu là điểm đến, thì giá trị chính là la bàn. Và la bàn thì không bao giờ mất đi tác dụng – ngay cả khi bạn bị lạc trong rừng rậm.

Tại sao giá trị sống quan trọng với cha mẹ & con?

• Với cha mẹ: Khi bạn rõ giá trị của mình, việc dạy con sẽ nhất quán hơn, không bị cuốn theo áp lực so sánh hay thành tích.

• Với con: Giá trị sống trở thành kim chỉ nam giúp con tự định hướng, ngay cả khi cha mẹ không ở bên.

Một hình ảnh dễ nhớ: thành tích giống như “tấm bản đồ” mà có thể thay đổi theo thời gian, còn giá trị sống chính là “cái kim la bàn” luôn chỉ về phương Bắc.

Khi cha mẹ không rõ giá trị sống của mình

Nhiều cha mẹ nuôi dạy con dựa trên áp lực xã hội hoặc “mượn” giá trị của người khác. Hệ quả là:

• Trẻ học để được khen, không phải để yêu thích việc học.

• Cha mẹ thì loay hoay giữa kỳ vọng và thất vọng, dễ cáu gắt, khó kết nối với con.

Một ví dụ quen thuộc: Khi cha mẹ đặt nặng “kết quả” hơn “quá trình”, trẻ sẽ tin rằng mình chỉ có giá trị khi đạt điểm cao. Dần dần, con học cách chạy theo sự công nhận bên ngoài thay vì lắng nghe bên trong.

Theo các lý thuyết phát triển, việc khám phá giá trị sống giúp trẻ hình thành bản sắc cá nhân (Identity) – yếu tố cốt lõi của sự trưởng thành.

Khi trẻ sống theo giá trị, sự tự tin đến từ nội tại (internal confidence) – tức là niềm tin vào chính mình, chứ không chỉ dựa trên thành tích hay lời khen từ bên ngoài (external confidence).

Giá trị sống không phải là “một danh sách cứng nhắc” mà bạn dán lên tường và yêu cầu con phải làm theo. Nó giống như ánh sáng soi đường – có thể thay đổi sắc độ, nhưng luôn hiện diện để dẫn lối.

Cha mẹ và con có thể cùng nhau khám phá, sửa đổi và làm mới giá trị ở từng giai đoạn. Quan trọng nhất là: đi cùng nhau.

Xem thêm: Giá trị sống có thay đổi không?, tại đây.

---

🌿 Góc thực hành

Reflection Question: 

Giá trị nào bạn muốn con vẫn giữ dù ở bất cứ nơi đâu, trong bất cứ hoàn cảnh nào?

Daily Practice: 

Hôm nay, hãy chọn một giá trị và biến nó thành một hành động nhỏ (ví dụ: tử tế → nói lời cảm ơn với con).

Today’s Affirmation: 

“Giá trị sống là la bàn bên trong, đưa mình và con đến nơi thật sự quan trọng.”

Quà tặng từ Emotion Station

Tải Worksheet "Bản đồ giá trị gia đình", tại đây.

Tải "Danh sách 117 giá trị sống (tham khảo từ tiến sĩ Brené Brown)", tại đây.