🎨 Sở thích và khoảng thời gian rảnh – “Dinh dưỡng” cho tinh thần

Lắng nghe thân thể

Trong guồng quay bận rộn, đôi khi ta quên mất những khoảng thời gian chỉ dành cho niềm vui thuần túy. Không vì thành tích. Không vì phải “có ích” hay “tạo ra kết quả”. Chỉ vì ta muốn.

Nhưng khoa học đã chỉ ra rằng: khi ta nuôi dưỡng sở thích và dành thời gian cho hoạt động giải trí, ta đang cung cấp cho tâm trí một loại “vitamin” mà công việc hay nhiệm vụ hàng ngày không thể thay thế – đó là niềm vui không điều kiện.

🌿 Vì sao sở thích và giải trí lại quan trọng cho sức khỏe tinh thần?

Các nghiên cứu về tâm lý tích cực (positive psychology) và thần kinh học đã cho thấy:

• Giảm căng thẳng và lo âu: Tham gia vào các hoạt động mình yêu thích giúp cơ thể giảm cortisol (hormone căng thẳng) và kích hoạt phản ứng thư giãn của hệ thần kinh.

• Tăng cảm giác hạnh phúc: Các hoạt động vui thích giải phóng dopamine và endorphin, cải thiện tâm trạng và động lực.

• Nuôi dưỡng khả năng phục hồi tinh thần (resilience): Khi ta có những “điểm tựa vui” ngoài công việc, ta dễ dàng hồi phục hơn sau căng thẳng hay biến cố.

• Cải thiện chức năng nhận thức: Học hoặc thực hành kỹ năng mới kích thích não bộ, tăng khả năng tập trung và sáng tạo.

🎯 Sở thích không cần “có ích” mới đáng quý

Trong một xã hội đề cao năng suất, ta dễ cảm thấy có lỗi khi dành thời gian cho sở thích. Nhưng sự thật là hoạt động giải trí không phải để “có ích” theo chuẩn mực ngoài kia – mà là để “có ích” cho chính hệ thần kinh và tâm hồn ta.

Một nghiên cứu của University of Kansas (2015) cho thấy: những người dành thời gian cho hoạt động sáng tạo hoặc sở thích cá nhân ít nhất vài giờ mỗi tuần có mức hạnh phúc cao hơn và cảm thấy năng lượng tinh thần bền vững hơn trong công việc.

🌸 Những “vitamin tinh thần” từ sở thích

1️⃣ Không gian tách biệt khỏi căng thẳng

Khi tập trung vào một hoạt động yêu thích, ta bước vào trạng thái “flow” – nơi thời gian như ngừng trôi và ta hiện diện trọn vẹn. Trạng thái này giúp não bộ tạm rời khỏi vùng xử lý lo âu, cho phép cơ thể hồi phục.

2️⃣ Tự do thể hiện bản thân

Dù là vẽ tranh, trồng cây, nấu ăn hay chơi nhạc, sở thích cho phép ta thể hiện những phần cảm xúc mà lời nói đôi khi không chạm tới.

3️⃣ Cảm giác thành tựu nhẹ nhàng

Hoàn thành một bức tranh, chăm sóc được một chậu cây, hoặc học xong một giai điệu mới – tất cả đều tạo cảm giác “mình đang tiến bộ”, nuôi dưỡng sự tự tin.

4️⃣ Kết nối xã hội

Tham gia câu lạc bộ, nhóm tình nguyện, hay lớp học nghệ thuật mở ra cơ hội gặp gỡ những người có chung đam mê – điều này củng cố cảm giác thuộc về.

🌱 Làm sao để tìm lại sở thích khi mình “quên mất”?

Nhiều người từng nói với Linh: “Mình chẳng còn biết mình thích gì nữa”. Nếu bạn cũng vậy, có thể thử:

• Nhìn lại tuổi thơ: Bạn từng thích làm gì khi không bị áp lực thời gian hay điểm số?

• Thử những điều mới nhỏ: Một buổi học thử gốm, một lần đi leo núi, hoặc một buổi học nhảy. Không cần “gắn bó” lâu dài – chỉ cần mở cánh cửa trải nghiệm.

• Theo dõi cảm xúc: Sau mỗi hoạt động, hỏi bản thân: “Mình có cảm thấy nhẹ hơn, vui hơn, hay nhiều năng lượng hơn không?”

🕰 Cách đưa sở thích và giải trí vào lịch sống bận rộn

• Hẹn với bản thân: Đặt lịch cho hoạt động yêu thích như đặt lịch họp – và giữ cam kết với chính mình.

• Bắt đầu nhỏ: 15–30 phút mỗi tuần đã có tác động tích cực.

• Kết hợp vào sinh hoạt thường ngày: Vừa nấu ăn vừa nghe nhạc yêu thích, hoặc dạo bộ sau bữa tối.

• Tôn trọng ranh giới: Nói “không” với những việc chiếm hết thời gian rảnh của bạn.

💌 Một lời nhắn từ Emotion Station

Bạn không cần “giỏi” ở sở thích của mình. Bạn không cần biến nó thành công việc tay trái. Sở thích tồn tại để nhắc bạn rằng bạn là một con người toàn vẹn – không chỉ là một vai trò hay chức danh.

Hãy cho mình quyền được vui, được sáng tạo, được tận hưởng mà không phải xin phép ai.

Vì niềm vui này không chỉ làm đẹp một khoảnh khắc – mà còn nuôi dưỡng khả năng yêu đời và yêu chính mình, ngay cả trong những ngày khó khăn.

Bạn xứng đáng có những khoảng thời gian chỉ để được là chính mình – nguyên vẹn và tự do.

---

🌿 Bài viết này được chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân và hành trình học hỏi của Susan về tâm lý học & kết nối nội tâm. Nếu bạn đang cần thêm sự hỗ trợ, hãy tìm đến chuyên gia phù hợp – hoặc đặt lịch Coaching 1:1 cùng Susan để được đồng hành một cách an toàn và tôn trọng. Xem thêm.