🔥 Bài 3: Nhảy dựng lên khỏi nỗi đau – Khi bạn phản ứng hơn mức cần thiết

Trạm Lắng Nghe | Các cơ chế phòng vệ cảm xúc khi nỗi đau gõ cửa - Phần 3

“Tôi đã nói rồi mà!”

“Sao lúc nào cũng là tôi phải chịu đựng?”

“Thôi thôi, không cần nữa!”

“Biết ngay mà…”

Có bao giờ bạn bất ngờ với chính phản ứng của mình?

Một điều nhỏ thôi – lời nói thiếu tinh tế, ánh mắt không dịu dàng – bỗng khiến bạn nổi đóa, lạnh lùng, gắt gỏng hoặc rút lui hoàn toàn.

Khi ấy, ta không “chọn” phản ứng.

Ta chỉ đang phòng vệ bằng phản ứng – để không phải chạm vào một nỗi đau nào đó… sâu hơn.

🌱 Khi giận dữ là mặt nạ của tổn thương

Susan nhớ lại một buổi sáng nọ, chỉ vì một người thân không hỏi thăm đúng cách khi Susan mệt, Susan đã phản ứng gay gắt đến mức làm người ấy lặng thinh cả ngày.

Cảm giác bị bỏ mặc – dù chỉ trong vài phút – khiến Susan như quay lại với những ngày mình từng “một mình gồng gánh mọi thứ mà chẳng ai thấy”.

Phản ứng ấy không phải là “quá nhạy cảm”.

Đó là một tín hiệu.

Rằng: “Nỗi đau trong tôi chưa từng được gọi tên – nên tôi phải hét lên để ai đó nghe thấy.”

🔍 Dấu hiệu của cơ chế “nhảy dựng lên”

• Phản ứng nhanh, gắt, mạnh – dù lý do chỉ nhỏ

• Dễ bị kích hoạt bởi những điều tưởng như vô hại

• Sau đó thường cảm thấy hối hận, hụt hẫng, hoặc mệt lả

• Có xu hướng đẩy người khác ra xa sau khi cảm thấy tổn thương

Phía sau những phản ứng ấy, thường là:

• Nỗi đau bị chối bỏ quá lâu

• Cảm giác không được công nhận, không được thấu hiểu

• Những ký ức cũ từng khiến bạn phải “gồng mình để sống sót”

💬 Lời thủ thỉ dịu dàng từ Emotion Station:

“Phản ứng quá mức không có nghĩa là bạn sai.” Có thể, chỉ là nỗi đau trong bạn chưa từng được lắng nghe.

Khi bạn phản ứng mạnh, hãy thử hỏi mình:

“Điều gì trong tôi đang cần được chạm vào bằng sự dịu dàng, nhưng tôi lại đáp lại bằng giận dữ?”

✍️ Bài thực hành:

Viết lại một lần bạn “nhảy dựng lên” khỏi tổn thương

1. Nhớ lại một tình huống gần đây bạn phản ứng mạnh hơn thường lệ.

2. Viết chi tiết: Điều gì đã xảy ra? Điều gì trong lòng bạn thật sự bị chạm tới?

3. Nếu được quay lại khoảnh khắc ấy – bạn muốn thay đổi điều gì?

4. Viết một đoạn ngắn: “Tôi ước người ta hiểu rằng…”

(Đây là tiếng nói thật của phần mong manh bên trong bạn.)

🪞 Câu hỏi phản tư

• Tôi thường phản ứng mạnh trong những tình huống như thế nào?

• Có tổn thương cũ nào trong tôi đang được kích hoạt khi phản ứng đó xảy ra?

• Điều gì tôi đang cố bảo vệ – bằng sự giận dữ hoặc rút lui?

• Nếu tôi chọn phản hồi thay vì phản ứng, tôi cần điều gì để làm được điều đó?

📎 Tài nguyên đi kèm

📌 Sổ nhật ký: “Phản ứng này – cảm xúc gốc là gì?”

📌 Quote card: “Đôi khi, giận dữ chỉ là một cách để hét lên: Làm ơn, hãy nhìn tôi!”

📌Trạm viết cùng nhau: “Bạn có từng phản ứng mạnh hơn mức cần thiết? Mời bạn chia sẻ câu chuyện thật của mình – để ai đó biết rằng họ không một mình.”

🎧 Bài thực hành nghe: “Ở lại với tổn thương – thay vì nhảy dựng lên” (podcast 5 phút)

🌷 Lời mời từ Emotion Station:

Nếu bạn từng bị đánh giá là “quá nhạy cảm”, “thái quá”, hay “khó hiểu” –

hãy thử nhìn sâu vào chính mình với một ánh mắt khác:

Không phải “vấn đề” – mà là vết thương chưa từng được chữa lành.

🍃 Tiếp theo: Bài 4 – Làm tê liệt nỗi đau: Khi bạn không muốn cảm thấy gì nữa