Cha mẹ càng “tăng xông”, con càng hoảng loạn – sức mạnh của sự bình tĩnh

(Một bài viết dành cho những ba mẹ rất thương con, nhưng càng lo… càng thấy con rối)

Khi nỗi lo của ba mẹ “lây” sang con

Có khi nào bạn không hề mắng con, không nói lời nặng nề nào, nhưng chỉ cần đi qua đi lại với gương mặt căng thẳng, là con tự nhiên im lặng, bồn chồn, học không vô?

Nếu có, bạn không hề đơn độc.

Hiện tượng này được gọi bằng một cái tên rất dễ hiểu:“Stress thụ động” – nỗi lo của ba mẹ lây sang con, dù không nói ra lời nào.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Khi con gặp chuyện, điều đầu tiên xuất hiện trên gương mặt bạn là bình tĩnh… hay hoảng hốt?

Stress thụ động – khi ba mẹ lo trong lòng, con “run” trong não

Nhiều ba mẹ nói:

“Tôi lo cho con nhưng tôi có nói gì đâu?”

Vấn đề là: Não bộ nói thay cho lời.

Não người có một cơ chế rất đặc biệt gọi là tế bào thần kinh gương. Ta có thể hình dung nó như một wifi cảm xúc:

• Ba mẹ phát sóng: “Lo quá! Nguy hiểm rồi!”

• Não con bắt sóng và hiểu ngay: “Có biến! Chạy thôi!”

Khi đó, hormone stress tăng cao, trung tâm sợ hãi trong não con được kích hoạt, và hệ quả rất quen thuộc xảy ra:

• Con khó tập trung,

• con đơ ra,

• con học không vào, dù bài rất dễ.

Không phải vì con lười. Mà vì não con đang ở chế độ sinh tồn, không phải học tập.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Có khi nào bạn càng lo cho con, thì con lại càng… kém hơn?

Vì sao ba mẹ càng cuống, con càng “ngu người”?

Nghe có vẻ phũ, nhưng rất thật.

Khi não con bị stress:

• phần não tư duy đóng lại

• phần não phản xạ sợ hãi chiếm quyền điều khiển

Đó là lý do vì sao:

• bài toán dễ ợt mà con không làm được

• ba mẹ đứng kè kè bên cạnh thì con càng sai

Không phải vì con “cứng đầu”. Mà vì não con không thể thông minh khi đang hoảng loạn.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Nếu chính bạn đang rất lo, bạn có suy nghĩ sáng suốt được không?

Non-anxious presence – bài học từ… tiếp viên hàng không

Bạn đã bao giờ đi máy bay. Hãy tưởng tượng, nếu máy bay rung lắc giữa không trung.

Trong tình huống đó, bạn sẽ nhìn ai đầu tiên?

Tiếp viên hàng không.

• Nếu tiếp viên hoảng loạn → hành khách hoảng loạn theo

• Nếu tiếp viên bình tĩnh → mọi người thở phào: “Chắc không sao.”

Con bạn cũng vậy.

Khi con:

• bị điểm kém

• gây gổ

• làm hỏng việc

Con sẽ nhìn vào khuôn mặt của bạn để “đọc tín hiệu an toàn”.

• Nếu bạn hoảng → con nghĩ: “Thảm họa rồi, đời mình xong rồi.”

• Nếu bạn bình tĩnh → con nghĩ: “À, có rắc rối nhưng chắc giải được.”

Ba mẹ chính là cái “neo cảm xúc” của con.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Khi con gặp sóng gió, bạn đang là chiếc neo vững… hay một chiếc neo đang trôi?

“Đừng vội làm gì cả – hãy đứng yên đã”

Lời khuyên nghe có vẻ ngược đời nhất là:

“Đừng vội làm gì cả. Hãy đứng yên đã.” 

Khi bạn thấy:

• máu nóng dồn lên

• tim đập nhanh

• nỗi lo tràn tới

Đừng dạy con lúc đó. Đừng ra quyết định lúc đó.

Hãy:

• đứng yên

• hít thở

• uống một cốc nước

• đợi “wifi lo âu” của mình tắt bớt

Vì chỉ khi ba mẹ bình tĩnh, con mới có cơ hội bình tĩnh theo. Và khi con bình tĩnh, con mới nghĩ được.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Điều gì khiến bạn khó dừng lại nhất – lo cho con, hay nỗi sợ của chính mình?

Con cần ba mẹ vững chãi, không cần ba mẹ hoàn hảo

Làm cha mẹ tốt, đôi khi không nằm ở việc phản ứng nhanh hơn, nói nhiều hơn, hay cố kiểm soát mọi thứ chặt chẽ hơn. Mà là dám chậm lại. Giữ cho mình đủ vững, đủ yên, để con không phải mang thêm nỗi lo của người lớn trên vai.

Con không cần một cha mẹ luôn đúng, luôn mạnh mẽ. Con chỉ cần một người lớn ở đó, với hơi thở đều hơn, giọng nói dịu hơn, và ánh mắt đủ an toàn để con biết rằng: “Mọi chuyện rồi sẽ ổn.”

Bởi vì trong những lúc khó khăn nhất, sự bình an của cha mẹ chính là điểm tựa lớn nhất của con.

---

Góc dành cho cha mẹ

Reflection Question

Khi con gặp rắc rối, tôi đang vô tình truyền nỗi lo cho con hay truyền sự an toàn?

Daily Practice

Tuần này, hãy thử đóng vai “tiếp viên hàng không”: khi con gặp chuyện, trước tiên giữ khuôn mặt và giọng nói bình tĩnh, rồi mới cùng con tìm cách giải quyết.

Today’s Affirmation

“Tôi cho phép mình chậm lại. Tôi chọn sự bình tĩnh để con được an toàn.”

Xem thêm: