Góc hiểu con tuổi Teen

(Công thức Plan B giúp cha mẹ hiểu con thay vì đối đầu) Phiên tòa quen thuộc trong nhiều gia đình Việt “Con chơi game quá giờ rồi!” “Đưa điện thoại đây!” “Không nói nhiều nữa!” Nếu mỗi lần con vi phạm là trong nhà lại mở ra một “phiên tòa gia đình” , với ba mẹ là thẩm phán cầm búa, con là bị cáo cúi đầu (hoặc lơ đãng)… thì rất có thể, chúng ta đang dùng Plan A – kiểm soát & trừng phạt . Nhưng theo Dr. Ross Greene , Plan A chỉ khiến hành vi tạm dừng , chứ không giải quyết được

(Một bài viết dành cho những ba mẹ đã quá quen với cảnh “rút Wi-Fi – đóng cửa – chiến tranh lạnh”) 11 giờ đêm. Con vẫn cắm cúi trước màn hình. Ba mẹ đã nhắc ba lần, giọng bắt đầu cao hơn. Và rồi… rút dây mạng . Cửa phòng đóng sầm. Con hét lên. Sáng hôm sau, cả nhà im lặng như có chiến tranh lạnh. Nếu bạn từng thở dài: “Càng cấm nó càng lì!” Bài viết này không để trách bạn. Mà để giúp bạn nhìn lại chuyện này dưới một lăng kính khác – nhẹ hơn, công bằng hơn cho cả hai bên . Câu

(Dành cho những ba mẹ từng lặng người khi nghe hai chữ “không bình thường”) Khi ba mẹ mệt nhoài vì cố… đóng cọc vuông vào lỗ tròn Có khi nào bạn thấy mình giống như đang cầm một cái búa rất to, mồ hôi nhễ nhại, cố gắng đóng con vào một khuôn mẫu “chuẩn chỉnh” ? – Cả lớp ngồi im, con thì ngọ nguậy. – Bạn bè làm theo hướng dẫn, con lại đi một đường khác. – Người khác bảo “bình thường mà”, còn bạn thì chỉ muốn… đội quần lên đầu vì xấu hổ. Và câu hỏi bật lên trong lòng: “Tại sao

(Một bài viết dành cho những ba mẹ rất chăm học… nhưng con thì ngày càng nản) Khi tình yêu biến thành… quái vật Có khi nào bạn đứng trước bảng kế hoạch học tập của con mà thấy vừa tự hào vừa lo lo ? 5h sáng dậy sớm kiểu người thành công. Học Pomodoro cho “đúng khoa học”. Tối tổng kết theo ma trận Eisenhower cho “chuẩn CEO”. Nhìn thì rất xịn. Nhưng con đứng nhìn bảng kế hoạch ấy với ánh mắt: “Con sắp bị nuốt chửng.” Nếu điều này quen quen, có thể bạn vừa vô tình tạo ra thứ mà

(Một bài viết dành cho những ba mẹ nghe chữ “tí nữa” nhiều hơn nghe tên con) “Tí nữa” không phải là câu trả lời, mà là tín hiệu “Đi tắm đi con.” – Tí nữa. “Làm bài tập chưa?” – Tí nữa. “Dọn phòng đi!” – Mai làm. Nghe riết rồi, nhiều ba mẹ chỉ muốn… bốc hỏa. Trong đầu vang lên câu hỏi quen thuộc: “Sao con cứ trì hoãn hoài vậy? Lười hay sao?” Khoan đã, rất có thể con bạn không lười , mà đang mắc kẹt trước một chướng ngại vật vô hình trong não bộ – thứ được chuyên gia Seth Perle

(Dành cho những ba mẹ từng “tăng xông” khi mở cặp sách của con) Cuộc “khảo cổ học” trong ba lô Có bao giờ bạn mở cặp sách của con và… đứng hình? Một tờ kiểm tra từ học kỳ trước, nhăn như lá khô. Một cái bánh mì ăn dở đã bước sang “thời kỳ đồ đá”. Vài cây bút mất nắp không rõ nguồn gốc. Và câu hỏi bật ra gần như theo phản xạ: “Sao con lười thế?” Khoan đã. Trước khi dán nhãn lười , bài viết này mời ba mẹ dừng lại một nhịp  để nhìn chiếc ba lô ấy bằng một góc nhìn khác. Câu hỏi

(Một bài viết dành cho những ba mẹ đang “đuối sức” trong cuộc chiến điện thoại mỗi tối) Khi điện thoại giống… keo 502 Ăn cơm cũng xem. Lên giường cũng xem. Tắt đèn rồi… chăn vẫn phát sáng. Ba mẹ nhắc thì con cáu. Ba mẹ tịch thu thì con sừng sộ. Không khí gia đình căng như dây đàn. Nếu bạn từng thở dài nghĩ: “Chắc nó hư rồi”  – hãy khoan kết luận. Vì rất có thể, con bạn không hư – mà não con đang bị cuốn vào một cơ chế sinh học cực mạnh . Câu hỏi dừng 3 giây: Lần gần nhất bạn

(Một bài viết dành cho những ba mẹ rất thương con, nhưng càng lo… càng thấy con rối) Khi nỗi lo của ba mẹ “lây” sang con Có khi nào bạn không hề mắng con, không nói lời nặng nề nào, nhưng chỉ cần đi qua đi lại với gương mặt căng thẳng , là con tự nhiên im lặng, bồn chồn, học không vô ? Nếu có, bạn không hề đơn độc. Hiện tượng này được gọi bằng một cái tên rất dễ hiểu: “Stress thụ động”  – nỗi lo của ba mẹ lây sang con , dù không nói ra lời nào. Câu hỏi dừng 3 giây: Khi con gặ

(Dành cho những ba mẹ càng thương con… càng thấy con xa mình) Cảnh quen đến đau lòng Con đi học về, quăng cặp xuống ghế, mặt hầm hầm. Ba mẹ vừa nhìn là biết có chuyện . Và rất quen thuộc, câu đầu tiên bật ra là: “Mẹ đã bảo rồi mà…” “Con xem lại mình đi…” “Bố nói bao lần rồi…” Kết quả? Con bịt tai  (cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng). Cửa phòng đóng sầm. Ba mẹ vừa bực… vừa buồn. Nếu bạn từng ở trong cảnh đó, bài viết này không phải để trách bạn. Mà để giúp bạn hiểu: vì sao càng nói,

(Một bài viết dành cho những ba mẹ vừa tự hào khi con lớn… vừa thấy lòng mình trống đi một khoảng) Nỗi sợ mang tên “tổ trống” Có một ngày, căn phòng từng bừa bộn của con trở nên gọn gàng đến lạ. Không cặp sách. Không tiếng gọi “Mẹ ơi!”. Chỉ còn lại một chiếc áo cũ – và cảm giác lạnh đi trong lòng . Nhiều ba mẹ bắt đầu hoảng hốt, dù con chưa thật sự rời nhà: “Rồi mai mốt nó đi học xa thì sao?” “Không còn con bên cạnh, mình sống vì ai?” Cảm giác ấy có tên gọi trong tâm lý học:

(Một bài viết dành cho phụ huynh Việt đang nuôi con học giỏi – ngoan – nhưng bắt đầu lo: “Sao lớn rồi mà con vẫn… chưa tự lo được?”) Khi “thần đồng” không biết nấu mì gói Có lẽ ba mẹ đã từng nghe – hoặc tận mắt chứng kiến – những nghịch lý rất… dở khóc dở cười: Con 18 tuổi, IELTS 8.0, giải Toán, học trường top Nhưng không biết vặn tua-vít Không dám hỏi đường Không tự gọi bác sĩ khi ốm Ba mẹ vừa tự hào, vừa hoang mang: “Con mình học giỏi thế này, sao kỹ năng sống lại… yếu vậy?

(Một bài viết dành cho ba mẹ đã rất cố gắng… nhưng bắt đầu thấy mệt) Khi tuổi thơ của con giống một bảng to-do list Ba mẹ thử tưởng tượng nhé. Trước mắt mình là một danh sách dài: ✔️ Tiếng Anh ✔️ Piano ✔️ Toán nâng cao ✔️ Trường chuyên – lớp chọn ✔️ Hoạt động ngoại khóa cho “đẹp hồ sơ” Mỗi ô được tick xong, ba mẹ thở phào: “Vậy là con mình không thua kém ai.” Nhưng nếu hỏi thật lòng: Con có đang sống… hay chỉ đang hoàn thành danh sách? Câu hỏi dừng 3 giây: Nếu bỏ hết các thà

(Một bài viết dành cho ba mẹ đang mệt vì phải nhắc hoài, lo hoài, kiểm soát hoài… mà vẫn không yên lòng) Khoảnh khắc nhiều ba mẹ chợt khựng lại Có một khoảnh khắc rất quen: Bạn đọc, nghe, hoặc tình cờ nhận ra rằng… “Có lẽ bấy lâu nay, mình đã làm quá nhiều cho con.” “Có lẽ mình đang lo thay con cả phần đời của nó.” Và ngay sau đó là một câu hỏi khiến tim hơi chùng xuống: “Giờ con đã lớn thế này rồi… mình thay đổi có còn kịp không?” Tin tốt là: chưa bao giờ là quá muộn để thay

(Một bài viết dành cho ba mẹ có con học giỏi, chăm chỉ – nhưng trong lòng lúc nào cũng căng như dây đàn) “Đứa trẻ trong mơ” có thật sự đang ổn? Con bạn: luôn đạt điểm cao bài vở chỉn chu thức khuya học bài, làm lại cho “hoàn hảo” Ba mẹ tự hào. Hàng xóm ngưỡng mộ. Nhưng đâu đó trong lòng bạn vẫn thấy… không yên . Con hay lo lắng. Con sợ sai. Con ngại thử cái mới. Và đôi khi, con trì hoãn đến phút chót như thể… lười . Nếu bạn đang băn khoăn: “Rốt cuộc con mình là lười thật, hay

(Một bài viết dành cho những ba mẹ đang lo sốt vó vì con “chẳng chịu làm gì cho tương lai”) Câu nói quen thuộc đến nhói lòng “Con nhà người ta học thêm, thể thao, hoạt động ngoại khóa đủ thứ. Còn con mình? Về nhà là đóng cửa phòng, dán mắt vào điện thoại, bài vở thì nước tới chân mới nhảy.” Nếu bạn đã từng thốt lên: “Sao nó lười thế?” “Sao nó không có chút động lực nào cho tương lai cả?” … thì bạn không hề cô đơn. Và có thể – con bạn cũng không hề “lười” như bạn nghĩ . Câu hỏ

(Một bài dành cho ba mẹ đã từng mệt mỏi vì “ra giá” mãi mà con vẫn không chịu học) Câu chuyện rất quen trong nhiều gia đình Việt “Nếu kỳ này con được học sinh giỏi, mẹ thưởng cho con iPhone.” Con gật đầu, học hăng hái… một thời gian. Kỳ sau: “Vậy con muốn iPhone đời mới hay iPad?” Rồi đến một ngày, con buông một câu: “Thôi con không cần nữa. Con cũng chẳng muốn học.” Lúc đó, nhiều ba mẹ đứng giữa hai lựa chọn: Tăng phần thưởng Hoặc tăng mức phạt Nhưng… nếu cả hai cách đều đan

(Dành cho ba mẹ đang sống chung với một “đứa trẻ nửa người lớn nửa… người ngoài hành tinh” 👽) Khi ba mẹ thốt lên câu quen thuộc: “Hồi xưa bằng tuổi con, ba/mẹ đâu có vậy…” Nếu bạn đang nuôi một đứa con tuổi teen, có lẽ bạn đã từng: Nói một câu rất bình thường  → con phản ứng như bị xúc phạm danh dự quốc gia Muốn giúp con  → con bảo “ba/mẹ can thiệp quá nhiều” Im lặng cho yên → con lại bảo “ba/mẹ chẳng quan tâm gì cả” Tin vui là: con bạn không hư . Tin thú vị hơn: não con đan

Hiểu con tuổi Teen qua đặc tính nghề Holland - Góc Hiểu con tuổi Teen “Sao con cứ đổi ý xoành xoạch vậy?” Hôm nay con mê vẽ tranh, mai lại muốn học lập trình, mốt lại đòi làm YouTuber. Nhiều ba mẹ thở dài: “Tuổi này chẳng biết mình là ai, mai mốt ra đời sao sống nổi?” Khoan đã ba mẹ ơi : Dưới góc nhìn tâm lý học, đây không phải là lạc hướng , mà là con đang thử nghiệm bản sắc  – đúng giai đoạn phát triển rất là… chuẩn bài. Một trong những “tấm bản đồ” giúp ba mẹ đỡ hoang mang

Có bao giờ bạn thở dài và nghĩ: “Sao nó nóng tính giống y chang ba nó?” “Sao con mình nhạy cảm quá, nói nhẹ cũng buồn?” “Sao nó chậm chạp, lì lì, nhắc hoài không làm?” Nếu có, bạn không cô đơn đâu. Rất nhiều phụ huynh Việt Nam đang mệt vì cố thay đổi con , trong khi điều con thật sự cần là: được hiểu đúng khí chất của mình . Trong bài viết này, Emotion Station mời bạn nhìn tuổi teen qua một chiếc kính khác: khí chất (temperament)  – nền tảng sinh học của cách con phản ứng với

Giải mã năng lượng “vừa làm cha mẹ mệt, vừa làm con lớn” “Con tôi sao cảm xúc dữ quá?” “Sao dạo này bạn bè quan trọng hơn gia đình?” “Sao cứ thích cái mới, thích mạo hiểm, thích cãi?” Nếu bạn đang nuôi một đứa con tuổi teen và cảm thấy: “Hình như mình không còn hiểu con nữa…” thì rất có thể, não con đang bật chế độ ES.SE .N.CE . Và tin vui là: Đây không phải lỗi phát triển – mà là tiềm năng phát triển. ES.SE .N.CE là gì? ESSENCE là một khung khoa học thần kinh do Daniel Siege