Khi con rời tổ – Cha mẹ là ai, khi không còn làm “cha mẹ toàn thời gian”?

(Một bài viết dành cho những ba mẹ vừa tự hào khi con lớn… vừa thấy lòng mình trống đi một khoảng)

Nỗi sợ mang tên “tổ trống”

Có một ngày, căn phòng từng bừa bộn của con trở nên gọn gàng đến lạ. Không cặp sách. Không tiếng gọi “Mẹ ơi!”. Chỉ còn lại một chiếc áo cũ – và cảm giác lạnh đi trong lòng.

Nhiều ba mẹ bắt đầu hoảng hốt, dù con chưa thật sự rời nhà:

“Rồi mai mốt nó đi học xa thì sao?”

“Không còn con bên cạnh, mình sống vì ai?”

Cảm giác ấy có tên gọi trong tâm lý học: Hội chứng Tổ Trống (Empty Nest Syndrome) – được nhắc đến rất chân thật trong hành trình của Julie Lythcott-Haims, tác giả cuốn How to Be an Adult.

Nhưng bài viết này không chỉ nói về con. Mà nói về chính ba mẹ – khi con bắt đầu bay đi.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Khi nghĩ đến ngày con không còn cần mình như trước, điều gì trong bạn đang sợ nhất?

Khi vai trò “cha mẹ” trở thành… toàn bộ con người mình

Rất nhiều phụ huynh Việt Nam sống với một niềm tin quen thuộc:

“Hy sinh tất cả vì con.”

Dần dần, ta được gọi bằng những cái tên:

• Mẹ của Bin

• Bố của Na

Và đâu đó, cái tên thật của mình biến mất.

Julie Lythcott-Haims từng chia sẻ: bà là một luật sư, một người lãnh đạo học thuật, nhưng khi làm mẹ, bà chỉ còn định nghĩa bản thân qua thành tích của con.

Hệ quả là:

• Con giỏi → ta thấy mình là cha mẹ thành công

• Con vấp ngã → ta thấy mình là kẻ thất bại

Gánh nặng hạnh phúc của đời mình vô tình được đặt lên vai con.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Nếu ngày mai con không còn là trung tâm cuộc sống của bạn, bạn còn lại điều gì cho riêng mình?

“Over-parenting” – yêu con quá mức cũng có thể làm con… nặng cánh

Julie gọi hiện tượng này là Over-parenting – làm cha mẹ quá mức.

Không phải vì ta không thương con, mà vì ta sợ mình không còn quan trọng.

Khi đó, ta:

• kiểm soát nhiều hơn

• can thiệp sâu hơn

• sống hộ, lo hộ, nghĩ hộ con

Nhưng điều con mang theo khi rời tổ có thể không phải là tự tin, mà là một chiếc “ba lô tội lỗi”:

“Nếu mình đi, bố mẹ buồn lắm.”

“Nếu mình sống cho mình, bố mẹ sẽ ra sao?”

Một đứa trẻ mang cảm giác tội lỗi ấy… rất khó bay cao.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Con bạn đang rời tổ với đôi cánh nhẹ – hay với gánh nặng cảm xúc của bạn?

Món quà lớn nhất cha mẹ có thể trao: sống một cuộc đời rực rỡ của chính mình

Trong How to Be an Adult, Julie viết một câu khiến rất nhiều phụ huynh phải dừng lại:

“Món quà lớn nhất cha mẹ có thể tặng cho đứa con trưởng thành là hãy sống một cuộc đời trọn vẹn của chính mình.”

Nghe có vẻ ngược đời. Nhưng hãy thử hình dung:

• Nếu con ra đi và ngoái lại thấy ba mẹ u sầu, cạn kiệt → con bước đi nặng nề

• Nếu con ra đi và thấy ba mẹ ổn, vui, có đời sống riêng → con bước đi nhẹ hơn

Khi ba mẹ:

• đi học một lớp mình thích

• chơi thể thao

• gặp gỡ bạn bè

• du lịch, khám phá

Đó không phải là ích kỷ. Đó là cách giải phóng con khỏi trách nhiệm phải “chăm sóc cảm xúc” cho cha mẹ.

Câu hỏi dừng 3 giây:

Nếu con nhìn bạn sống vui và trọn vẹn, con sẽ yên tâm hơn – hay lo lắng hơn?

Từ “người quản lý” sang “bến đỗ an toàn”

Buông tay không có nghĩa là bỏ mặc.

Khi con trưởng thành, vai trò của ba mẹ chuyển hóa:

• từ quản lý → hiện diện

• từ ra lệnh → lắng nghe

• từ đánh giá → không phán xét

Hình ảnh rất đẹp trong kịch bản video là: cha mẹ như một ngọn hải đăng.

• Không lao ra giữa bão để kéo con về

• Nhưng đứng vững, đủ sáng, đủ yên

• Để khi con mệt, con biết có nơi để quay về

Một bến đỗ an toàn không nói:

“Đã bảo rồi mà không nghe.”

Mà chỉ nhẹ nhàng:

“Bố mẹ ở đây. Con muốn ăn gì không?”

Câu hỏi dừng 3 giây:

Nếu hôm nay con vấp ngã, con có dám quay về với bạn không?

Khi con lớn lên, cha mẹ cũng cần lớn thêm một lần nữa

Nuôi con trưởng thành không chỉ là hành trình của con. Đó còn là một hành trình trưởng thành lần hai của chính cha mẹ. Một hành trình rất khác với trước đây. Không còn là làm nhiều hơn, mà là dám làm ít lại:

– buông bớt những kiểm soát từng giúp ta thấy yên tâm

– gỡ lại những phần bản sắc đã tạm gác sang một bên vì vai trò làm cha mẹ

– và học cách yêu con bằng sự hiện diện, chứ không phải bằng việc đánh mất chính mình

Tuần này, bạn có thể thử một điều thật nhỏ thôi:

chọn một việc cho riêng mình, một việc từng bị hoãn lại vì quá bận làm cha, làm mẹ. Làm nó không vì ai cả – chỉ vì bạn.

Rồi nhẹ nhàng hỏi chính mình:

“Nếu không chỉ là cha, là mẹ…thì tôi còn là ai nữa?”

Bởi vì khi cha mẹ sống đủ đầy và vững vàng, con cái mới có thể bước ra đời với một đôi cánh nhẹ.

Hạnh phúc của cha mẹ chính là tự do của con cái.

---

Góc Thực Hành

Reflection Question

Tôi đang yêu con bằng sự gắn bó – hay bằng sự tin tưởng để con được tự do?

Daily Practice

Chọn một hoạt động cho riêng bạn trong tuần này (vận động, học, gặp bạn, ở một mình…) và không cảm thấy tội lỗi vì điều đó.

Today’s Affirmation

“Tôi cho phép mình sống một cuộc đời trọn vẹn. Và tôi cho phép con được tự do bay.”

Xem thêm: