Gordon Neufeld - Góc nhìn từ chuyên gia: Giải mã hiện tượng con "đội bạn lên đầu" và dần xa lánh gia đình

Chào các mẹ, lại là Susan đây.

Có bao giờ mẹ cảm thấy nhói lòng khi đứa trẻ từng quấn quýt kể cho mẹ nghe mọi thứ ở trường, nay lại dán mắt vào màn hình nhắn tin với bạn bè và đáp lại mẹ bằng những câu cộc lốc? Đôi khi, lời khuyên chân thành của mẹ bị con gạt đi, nhưng một lời rủ rê của đám bạn lại được con thực hiện răm rắp. Những lúc ấy, chúng ta rất dễ cảm thấy bị tổn thương, tự ái và buông lời trách móc:

"Con bây giờ chỉ biết đến bạn bè thôi!",

Nhưng các mẹ ơi, hãy hít một hơi thật sâu và thả lỏng nhé. Hôm nay, Susan muốn giới thiệu với các mẹ Tiến sĩ Gordon Neufeld. Những nghiên cứu để đời của ông sẽ giúp chúng ta nhận ra rằng con không hề vô ơn hay cố tình ruồng rẫy gia đình, mà con đang bị mắc kẹt trong một bản năng sinh học đi sai hướng. Hiểu được điều này, chúng ta sẽ chuyển từ sự giận dỗi sang lòng thấu cảm bao dung để giành lại trái tim của con.

Tiến sĩ Gordon Neufeld

Tiến sĩ Gordon Neufeld là một nhà tâm lý học lâm sàng hàng đầu người Canada và là người sáng lập Viện Neufeld (Neufeld Institute). Cống hiến vĩ đại nhất của ông là việc đào sâu và mở rộng Thuyết Gắn bó (Attachment Theory), giúp nhân loại nhận ra tầm quan trọng sống còn của sự kết nối giữa cha mẹ và con cái trong một xã hội hiện đại đang ngày càng khiến những đứa trẻ mất phương hướng.

Dưới đây là hai khái niệm xuất sắc nhất từ Tiến sĩ Neufeld sẽ giúp mẹ nhìn thấu sự xa cách của con:

1. Định hướng đồng trang lứa (Peer Orientation) – "Chiếc la bàn bị nhiễu từ tính"

Tiến sĩ Neufeld phát hiện ra rằng, con người sinh ra với một bản năng tự nhiên là phải "gắn bó" (attachment) với một ai đó để tìm kiếm sự an toàn và định hướng. Trong suốt chiều dài lịch sử, đối tượng đó luôn là cha mẹ hoặc những người lớn tuổi. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, thanh thiếu niên đang mắc phải hiện tượng "Định hướng đồng trang lứa" – tức là chuyển sự gắn bó và khao khát được công nhận sang bạn bè. Vấn đề là não bộ của bạn bè con cũng chưa trưởng thành. Việc "những người mù dẫn đường cho nhau" này khiến trẻ trở nên lo âu, dễ bốc đồng, hung hăng và đánh mất những giá trị cốt lõi của gia đình.

👉 Góc nhìn từ Emotion Station: Mẹ hãy tưởng tượng tâm trí con như một chiếc la bàn. Đáng lẽ kim la bàn phải hướng về phía mẹ (sự an toàn), thì nay nó đang bị "nhiễu từ tính" và quay mòng mòng về phía đám bạn. Trong thực hành Khai vấn Tỉnh thức, đây là lúc mẹ buông bỏ cái "Tôi" đang bị tổn thương. Khi con hắt hủi mẹ để chạy theo bạn, mẹ đừng phản ứng bằng cách cấm đoán cực đoan hay chỉ trích bạn bè của con (điều đó chỉ làm con càng bảo vệ bạn và đẩy mẹ ra xa hơn). Thay vào đó, mẹ hãy lùi lại một nhịp, bền bỉ và tĩnh tại hiện diện để thiết lập lại "lực hút từ tính" của tình mẫu tử. Một mâm cơm ấm áp, một ánh mắt không phán xét, một sự lắng nghe trọn vẹn chính là cách mẹ từ từ kéo chiếc la bàn của con quay về đúng hướng.

(Mẹ có thể tham khảo thêm bài viết: Trở thành "bến đỗ" bình yên: Kéo con về phía gia đình bằng tình yêu không phán xét, trên blog Emotion Station nhé).

2. Sự gắn kết đi trước sự độc lập – "Rễ cây đâm sâu để tán lá vươn cao"

Nhiều người tin rằng để con tự lập, chúng ta phải đẩy con ra xa và ngừng bao bọc. Nhưng Tiến sĩ Neufeld đã lật ngược hoàn toàn quan điểm này. Ông chứng minh rằng sự trưởng thành và độc lập đích thực chỉ xuất hiện khi nhu cầu được gắn bó của trẻ đã được thỏa mãn hoàn toàn. Chỉ khi một đứa trẻ cảm thấy an toàn tuyệt đối trong mối quan hệ với người chăm sóc, chúng mới đủ can đảm để bước ra ngoài khám phá thế giới và tự đứng trên đôi chân của mình.

👉 Góc nhìn từ Emotion Station: Nếu coi sự tự lập của con là tán lá vươn cao, thì tình yêu thương vô điều kiện của mẹ chính là bộ rễ đâm sâu dưới lòng đất mẹ. Dù con có 14, 15 hay 18 tuổi, mang một thân hình to lớn, bên trong con vẫn là một đứa trẻ cần được chở che về mặt cảm xúc. Đôi khi, mẹ thấy con bỗng dưng nhõng nhẽo hoặc cần mẹ giúp những việc nhỏ nhặt, đừng vội đẩy con ra với lý do "Lớn rồi tự làm đi!". Thực hành tĩnh thức dạy mẹ cách vui vẻ đón nhận những khoảnh khắc con cần mình, bởi mẹ biết rằng, khi bộ rễ của sự gắn kết được tưới tắm no nê, tán lá của sự tự lập sẽ tự khắc vươn mình rực rỡ nhất.

(Để hiểu thêm về hành trình này, mẹ hãy đọc bài viết: Rễ sâu tán rộng: Nuôi dưỡng sự tự lập từ nền tảng gắn kết an toàn, nhé).

---

Tủ sách khuyên đọc:

Để đi sâu vào học thuyết của Tiến sĩ Gordon Neufeld và có thêm những công cụ mạnh mẽ để kết nối lại với con, mẹ nhất định phải tìm đọc cuốn sách kinh điển này:

• "Hold On to Your Kids: Why Parents Need to Matter More Than Peers"  – Đồng tác giả với Bác sĩ Gabor Maté.

  • Giá trị cuốn sách: Đây là một tác phẩm mang tính thức tỉnh, phân tích sắc sảo hiện tượng "định hướng đồng trang lứa" và cung cấp cho cha mẹ một tấm bản đồ cảm xúc để giành lại vị trí vốn có trong trái tim của những đứa trẻ tuổi teen.

---

Các tài liệu, trích dẫn và hình ảnh trong Thư viện này thuộc bản quyền của các tác giả gốc và được Emotion Station chia sẻ hoàn toàn vì mục đích giáo dục, cung cấp thông tin phi thương mại. Nếu có bất kỳ vấn đề nào liên quan đến bản quyền, xin vui lòng liên hệ trực tiếp với Susan.