Lây nhiễm cảm xúc – Có khi nào cảm xúc mình đang mang… không hẳn là của mình?

Giải mã cảm xúc | Lây nhiễm cảm xúc - Phần 1

Có bao giờ bạn đang bình thường, vui vẻ…

…rồi chỉ cần nghe một người than thở, tự nhiên lòng mình cũng chùng xuống?

Hay bước vào một căn phòng tràn đầy năng lượng, và bỗng thấy mình cũng cười nói nhiều hơn thường ngày?

Đó không hẳn là sự trùng hợp. Mà rất có thể, bạn vừa trải qua một hiện tượng có tên là: lây nhiễm cảm xúc – khi tâm trạng của người khác len vào bên trong mình một cách rất tự nhiên… và rất lặng lẽ.

Khi cảm xúc biết “lây” như cảm cúm

“Lây nhiễm cảm xúc” – trong tâm lý học gọi là emotional contagion – là hiện tượng chúng ta vô thức tiếp nhận cảm xúc của người khác, đơn giản chỉ qua ánh mắt, nét mặt, cử chỉ, hoặc giọng nói.

Cụm từ này lần đầu được nhắc đến một cách bài bản trong các nghiên cứu của Elaine Hatfield và cộng sự vào đầu thập niên 90. Họ mô tả quá trình này diễn ra qua hai bước:

1. Bắt chước – ta vô thức sao chép nét mặt, giọng điệu hay ngôn ngữ cơ thể của người đối diện.

2. Phản hồi nội tại – chính những biểu hiện đó lại kích hoạt cảm xúc tương ứng trong chính ta, khiến ta cảm thấy gần như đang “cảm hộ” người kia.

Không phải lúc nào cũng là niềm vui

Chúng ta dễ hình dung chuyện “lây” nụ cười – nhưng cảm xúc tiêu cực cũng lan nhanh không kém:

• Một người hay cáu kỉnh có thể khiến cả nhóm trở nên căng thẳng.

• Một người thường xuyên phàn nàn có thể làm tụt năng lượng cả căn phòng.

• Một bài viết u sầu trên mạng xã hội cũng có thể khiến mình rơi vào buồn bã dù chẳng quen biết gì.

Có những hôm, Susan từng thấy mình trở nên nặng nề lạ lùng chỉ vì nghe quá nhiều chuyện buồn từ người khác. Và mãi đến khi tự hỏi: “Tâm trạng này có thật sự bắt nguồn từ mình không?” – thì mới nhận ra, không phải lúc nào cảm xúc trong mình cũng là của chính mình.

Khi sự nhạy cảm trở thành… cánh cửa mở

Điều đáng chú ý là: càng nhạy cảm, càng tinh tế với cảm xúc người khác – thì càng dễ bị “dính” năng lượng đó.

Nhiều khi, mình không hề ý thức rằng mình đã bắt chước nét mặt buồn của ai đó. Nhưng chỉ một lúc sau, mình lại thấy… sao lòng mình cũng chùng xuống như thế.

Vậy thì đây là điều tốt hay xấu?

Không có câu trả lời tuyệt đối.

Lây nhiễm cảm xúc giúp ta đồng cảm sâu sắc hơn, kết nối dễ dàng hơn. Nhưng nếu không đủ tỉnh thức, ta có thể bị cuốn vào cảm xúc của người khác, đánh mất cảm xúc thật của chính mình, hoặc mang nỗi buồn không phải của mình một cách… quá nặng nề.

Hôm nay, mình cùng ngồi lại và tự hỏi nhé:

• Dạo gần đây, có cảm xúc nào khiến mình nặng nề nhưng không rõ lý do không?

• Có khi nào đó là một cảm xúc “lây” từ người khác mà mình chưa kịp nhận ra?

Hẹn gặp lại ở bài tiếp theo:

Ở bài sau, Susan sẽ cùng bạn khám phá điều gì thật sự diễn ra bên trong não bộ khi mình “bắt sóng cảm xúc” từ người khác – và vì sao chỉ cần một cái nhíu mày cũng có thể khiến mình thấy bất an…

Phần 2: Vì sao cảm xúc lại “lây”? – Cơ chế thần kinh và điều ta không nhận ra